Biegli powoływani w postępowaniach karnych dotyczących seksualnego wykorzystywania dzieci w cyberprzestrzeni

Abstrakt

Artykuł analizuje wyzwania systemu prawnego związane ze zjawiskiem seksualnego wykorzystywania dzieci w cyberprzestrzeni z perspektywy roli biegłych powoływanych w postępowaniach karnych. Autorka podkreśla dynamiczny charakter zmian zachodzą­cych w tej przestrzeni oraz wynikającą z tego potrzebę adaptacji stosowania przepisów prawa i wypracowanych praktyk do nowych form przestępczości.

Wśród zagadnień dotyczących biegłych uwzględniono wyjaśnienie pojęcia biegłego, kategorii biegłych, a także ich pozycji procesowej w postępowaniu karnym. Szczególną uwagę poświęcono często powoływanym biegłym z zakresu: badań informatycznych/ badań cyfrowych nośników danych, antropologii, seksuologii, psychiatrii oraz psycho­logii. Wśród aktualnych wyzwań podano przykłady braku jednolitych standardów opi­niowania, metodologii oraz narzędzi, co może wpływać na jakość wydawanych opinii, a w konsekwencji – na ich przydatność dla organów procesowych. Podkreślono potrzebę opracowania systemowych rozwiązań technologicznych, takich jak krajowa baza CSAM, oraz narzędzi służących do wymiany informacji o wartościach hash, z której mogliby korzystać biegli. Wskazano także na konieczność realizacji zadań z zakresu identyfika­cji osób pokrzywdzonych (ang. victim identification), powoływania biegłych we wła­ściwej kolejności, a także na potrzebę indywidualnego podejścia do określania zakresu ich zadań – zwłaszcza poprzez formułowanie pytań uwzględniających kontekst dane­go postępowania karnego. Autorka podkreśla również znaczenie dbałości o dobrostan psychiczny biegłych, szczególnie w przypadku kontaktu z treściami przedstawiający­mi wykorzystanie seksualne dziecka (ang. Child Sexual Abuse Material, dalej: CSAM).

We wnioskach znalazło się nawiązanie zarówno do korzyści płynących ze współpracy biegłych z zakresu badań informatycznych/cyfrowych nośników danych, antropologii oraz seksuologii na gruncie opinii kompleksowej, jak i ujednoliconego podejścia do powoływania biegłych z zakresu seksuologii w przypadku podejrzanego/oskarżonego o czyn zabro­niony, związany z nacechowanymi seksualnie, potencjalnie niezgodnymi z prawem tre­ściami z udziałem małoletniego. Zasygnalizowano również konieczność wypracowania narzędzi wspierających badanie takich treści oraz możliwość wykorzystania wiadomości specjalnych biegłych innych dziedzin, takich jak analiza kryminalna czy lingwistyka kry­minalistyczna. Artykuł stanowi istotny głos w dyskusji nad skutecznością ochrony dzie­ci w cyberprzestrzeni poprzez podnoszenie kwalifikacji przez biegłych i dostosowywania praktyk organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości do wyzwań współczesności.