Dziecko w obliczu opresyjnej kontroli partnera – zagrożenie życia i zdrowia dzieci w sytuacji przemocy wysokiego ryzyka. Analiza rozwiązań polskich i zagranicznych

Abstrakt

 Przemoc domowa stanowi istotne zagrożenie dla zdrowia dzieci, a ich ekspozycja zarówno na przemoc, jak i bycie jej świadkiem wiąże się z szerokim spektrum krótko-i długoterminowych konsekwencji zdrowotnych oraz wysokimi kosztami społecznymi i ekonomicznymi. Celem artykułu jest przedstawienie modelu ścieżki postępowania dla podmiotów medycznych pracujących z dzieckiem doświadczającym przemocy, opartego na współpracy międzysektorowej i możliwego do wdrożenia w obowiązują­cym w Polsce systemie prawnym, z uwzględnieniem skali zjawiska przemocy domowej wobec dzieci. Artykuł ma charakter przeglądu narracyjnego opartego na metaanalizach, przeglądach systematycznych oraz wytycznych klinicznych opublikowanych w latach 2015–2025, ze szczególnym uwzględnieniem publikacji reprezentujących najwyższy poziom dowodów naukowych.

 Artykuł podejmuje problem zagrożenia życia i zdrowia dziecka w sytuacjach przemocy wysokiego ryzyka, analizowanych przez pryzmat opresyjnej kontroli jako dominujące­go mechanizmu przemocy domowej. Opracowanie ma na celu ukazanie sposobu, w jaki opresyjna kontrola zwiększa ryzyko krzywdzenia dzieci, a także ocenę skuteczności roz­wiązań systemowych w Polsce, Belgii, Hiszpanii i Wielkiej Brytanii. Zastosowano analizę jakościową przypadków opisanych w raporcie dotyczącym kobietobójstwa w Polsce z lat 2017–2023 oraz analizę porównawczą regulacji prawnych i praktyk instytucjonalnych.

Wyniki wskazują, że dzieci w sytuacjach przemocy domowej są zarówno ofiara­mi bezpośrednimi, jak i narzędziem opresyjnej kontroli sprawcy, co znacząco podnosi poziom zagrożenia dla ich życia i zdrowia. W Polsce problem ten nie jest systemowo rozpoznawany, a ocena ryzyka przemocy wobec dzieci pozostaje fragmentaryczna. W przeciwieństwie do tego rozwiązania hiszpańskie, brytyjskie i belgijskie uwzględniają procesowy charakter przemocy oraz konieczność ochrony dziecka jako odrębnej ofiary.

Wnioski te uzasadniają potrzebę wprowadzenia podejścia opartego na identyfika­cji opresyjnej kontroli oraz wzmocnienia mechanizmów ochrony dziecka w sytuacjach przemocy wysokiego ryzyka.