Stan psychoemocjonalny dzieci- migrantów przymusowych: przejawy lęku separacyjnego i wsparcie instytucjonalne

Abstrakt

 W artykule przedstawiono psychologiczne i emocjonalne konsekwencje przymusowej migracji dzieci pochodzenia ukraińskiego, które wyjechały do Polski w warunkach woj­ny rosyjsko-ukraińskiej. Na podstawie materiału zgromadzonego podczas czteroletniej praktyki psychologicznej przeanalizowano indywidualne doświadczenia oraz sposób postrzegania przez dzieci-migrantów faktu rozłąki z bliskimi osobami: ojcem, bab­cią, dziadkiem, rodzeństwem. W tym kontekście rozłąka jawi się nie tylko jako trudne wydarzenie życiowe, lecz także jako silny czynnik traumatyzujący. Przymusowy cha­rakter tego zdarzenia znacząco utrudnia adaptację dziecka do nowych warunków życia, a naruszenie potrzeby więzi emocjonalnej wpływa na dobrostan psychiczny dzieci, ich zdolność do odbudowy zasobów oraz proces integracji w nowej przestrzeni edukacyj­nej. W sytuacji kryzysu oraz wojennej niepewności życie na odległość od najbliższych staje się czynnikiem sprzyjającym pojawianiu się objawów lęku separacyjnego, które wykraczają poza reakcje emocjonalne i przybierają formy behawioralne. Dziecko uni­ka uczestnictwa w środowisku szkolnym, maleje jego zainteresowanie nauką, nasila­ją się za to skargi na dolegliwości somatyczne (bóle głowy, bóle brzucha). W artykule podjęto próbę odpowiedzi na pytania dotyczące niestabilnych zachowań oraz obni­żonej motywacji dzieci w działalności edukacyjnej, obserwowanych w międzykulturo­wym środowisku szkolnym.

Przejawy lęku separacyjnego u dzieci z doświadczeniem traumy mogą mieć charak­ter utajony, a konsekwencje stanu lękowego ujawniają się nagle nawet po kilku latach pobytu w kraju przyjmującym. Celem artykułu jest przedstawienie metod wsparcia instytucjonalnego w pracy z dziećmi z doświadczeniem przymusowej migracji, któ­re przeżywają rozłąkę z obiektami więzi emocjonalnej. Istotne znaczenie ma system interwencji ukierunkowany na odbudowę poczucia bezpieczeństwa, stabilności oraz włączenia społecznego dzieci-migrantów, a także współpraca na poziomie szkoła – uczeń – rodzina. Wnioski artykułu mogą stanowić podstawę do realizacji terminowego i wrażliwego wsparcia instytucjonalnego dzieci w przezwyciężaniu skutków trauma­tycznych doświadczeń przymusowej migracji, sprzyjając